চমৎকাৰী উদ্ভিদ চজিনা আৰু বিশ্বব্যাপী ইয়াৰ ব্যৱহাৰ

 

1. চজিনা গছৰ চমু বিবৰণ  

চজিনা গছ এবিধ দ্ৰুতবৃদ্ধিশীল, খৰাং-সহনশীল, পৰ্ণপাতী গছ যি Moringaceae পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ উচ্চতা ১০-১২ মিটাৰ পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ শাখা-প্ৰশাখা কোমল আৰু পাতবোৰ সৰু, ডিম্বাকৃতিৰ, সাধাৰণতে অধোমুখী। শীতকালত পাত সৰি যায় আৰু বসন্তকালত নতুন পাতৰ লগতে ফুল ফুলে। ফুলবোৰ সৰু, বগা বা ক্ৰীম ৰঙৰ আৰু ফলবোৰ দীঘল, ত্ৰিকোণীয়, যাক সাধাৰণতে "ড্ৰামষ্টিক" বুলি কোৱা হয়। চজিনা গছ এবিধ অতি উপকাৰী উদ্ভিদ যি পুষ্টিকৰ আৰু ঔষধি গুণৰ বাবে সমগ্ৰ বিশ্বত জনপ্ৰিয়। এই গছৰ প্ৰায় সকলো অংশই মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে উপকাৰী হিচাপে পৰিচিত। আয়ুৰ্বেদত ইয়াক মহৌষধ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু আধুনিক বিজ্ঞানেও ইয়াৰ গুণাগুণৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰি স্বীকৃতি দিছে।  

চজিনা গছৰ উৎপত্তি ভাৰতৰ উত্তৰাঞ্চলত, বিশেষকৈ হিমালয়ৰ পাদদেশত। বৰ্তমান ই সমগ্ৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূৰ্ব এছিয়া, আফ্ৰিকা, লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ান অঞ্চলত ব্যাপকভাৱে খেতি কৰা হয়। অসমত ই গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ প্ৰায় প্ৰতিটো ঘৰৰ চোতালত সহজে পোৱা যায়। ই পাহাৰীয়া আৰু সমতল অঞ্চলত সহজে গজে আৰু নূন্যতম যতনত ফলপ্ৰসূ হয়।  

চজিনা গছৰ বিভিন্ন ভাষাত বিভিন্ন নামে জনাজাত। তলত ইয়াৰ প্ৰধান নামসমূহ উল্লেখ কৰা হ’ল:

বৈজ্ঞানিক নাম : Moringa oleifera L.

ইংৰাজী নাম : Moringa, Drumstick Tree, Horseradish Tree, Malunggay

হিন্দী নাম :सहजन (Sahjan)

সংস্কৃত নাম : शोभांजन (Shobhanjana), शिग्रु(Shigru)

অসমীয়া নাম :চজিনা  

2. আয়ুৰ্বেদত চজিনা

আয়ুৰ্বেদত চজিনাক "শিগ্ৰু" বা "শোভাঞ্জন" নামেৰে জনা যায় আৰু ইয়াক প্ৰায় ৫,০০০ বছৰৰ পৰা বিভিন্ন ৰোগৰ চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আয়ুৰ্বেদ অনুসৰি চজিনা ত্ৰিদোষ (বাত, পিত্ত, কফ) নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পাত, ফল, ফুল, শিপা, বাকলি আৰু বীজ সকলো অংশই ঔষধি গুণসম্পন্ন।আয়ুৰ্বেদত ইয়াক নিম্নলিখিত ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়:

পুষ্টিহীনতা দূৰীকৰণ: চজিনাৰ পাতত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভিটামিন আৰু খনিজ পদাৰ্থ থাকে, যি পুষ্টিহীনতা দূৰ কৰে।

ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি: ইয়াৰ এণ্টিঅক্সিডেণ্ট গুণে শৰীৰৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা শক্তিশালী কৰে।

পাচনতন্ত্ৰৰ উন্নতি: পাত আৰু ফল পাচনতন্ত্ৰৰ সমস্যা যেনে কোষ্ঠকাঠিন্য আৰু গেছৰ সমস্যা দূৰ কৰাত সহায় কৰে।

প্ৰদাহ হ্ৰাস : চজিনাৰ শিপা আৰু বাকলি প্ৰদাহনাশক হিচাপে কাম কৰে।

ৰক্তশূণ্যতা নিৰাময়: ইয়াৰ পাতত থকা আইৰণ ৰক্তশূণ্যতাৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰে।

4. চজিনাৰ ব্যৱহাৰে বিশ্বজুৰি আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছে

চজিনা গছৰ ব্যৱহাৰে বিশ্বজুৰি বহু ক্ষেত্ৰত আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ পুষ্টিকৰ আৰু ঔষধি গুণৰ বাবে ইয়াক "অলৌকিক গছ" বা "Miracle Tree" বুলি অভিহিত কৰা হয়। তলত কিছুমান উল্লেখযোগ্য আলোড়নৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হ’ল:

পুষ্টিকৰ খাদ্যৰ উৎস: চজিনাৰ পাতত কমলা ফলতকৈ ৭ গুণ বেছি ভিটামিন চি, গাখীৰতকৈ ৪ গুণ বেছি কেলচিয়াম, আৰু কলতকৈ ৪ গুণ বেছি পটাছিয়াম থাকে। আফ্ৰিকা আৰু এছিয়াৰ পুষ্টিহীনতা-গ্ৰস্ত অঞ্চলত ইয়াক খাদ্যৰ পৰিপূৰক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

জল বিশুদ্ধিকৰণ: চজিনাৰ বীজত থকা প্ৰাকৃতিক জৈৱ-শোষক পদাৰ্থ পানীৰ অশুদ্ধি আঁতৰোৱাত সহায় কৰে। এই গুণৰ বাবে উন্নয়নশীল দেশসমূহত ইয়াৰ চাহিদা বৃদ্ধি পাইছে।

ঔষধি শিল্পত ব্যৱহাৰ: চজিনাৰ পাত, বীজ আৰু শিপাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা পাউদাৰ, কেপচুল আৰু তেল বিশ্বৰ স্বাস্থ্য-পৰিপূৰক বজাৰত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু জাপানৰ বজাৰত চজিনা-ভিত্তিক সামগ্ৰীৰ চাহিদা দ্ৰুতগতিত বাঢ়িছে।

 কৃষি আৰু অৰ্থনীতি: চজিনাৰ খেতিয়ে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক শক্তিশালী কৰিছে। অসমৰ নামনি অঞ্চলত চজিনাৰ ফল বজাৰত ভাল দামত বিক্ৰী হয়, যাৰ ফলত কৃষকৰ আয় বৃদ্ধি পাইছে।

 বৈজ্ঞানিক গৱেষণা: চজিনাৰ এণ্টিঅক্সিডেণ্ট, প্ৰদাহনাশক আৰু কৰ্কট-প্ৰতিৰোধী গুণৰ ওপৰত বিশ্বৰ বিভিন্ন গৱেষণাগাৰত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলি আছে। এই গৱেষণাই ইয়াক আধুনিক ঔষধৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰি তুলিছে। 

5. চজিনাৰ ঔষধি গুণ আৰু বেমাৰ অনুসৰি ব্যৱহাৰ

চজিনা গছৰ প্ৰায় সকলো অংশই বিভিন্ন ৰোগৰ চিকিৎসাত ব্যৱহৃত হয়। তলত ইয়াৰ ঔষধি গুণ আৰু ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে বৰ্ণনা কৰা হ’ল:

5.1.ডায়েবেটিছ:

ব্যৱহৃত অংশ:পাত, বীজ

ব্যৱহাৰৰপদ্ধতি: চজিনাৰ পাত শুকুৱাই গুড়ি কৰি ১ চাহচামুচ গুড়ি গৰম পানীত মিহলাই চাহৰ দৰে প্ৰতিদিন খাব পাৰি। বীজৰ গুড়ি ১ গ্ৰাম পৰিমাণে দিনে এবাৰ খাব পাৰি।

পৰিমাণ :১-২ চাহচামুচ পাতৰ গুড়ি বা ১ গ্ৰাম বীজৰ গুড়ি দৈনিক।

সময় : ৩-৬ মাহ নিয়মিত সেৱন কৰিলে তেজত শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণত সহায় কৰে।

গুণ : চজিনাৰ পাতত থকা পলিফেনল আৰু ফ্লেভন’ইড তেজৰ শৰ্কৰাৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰে।

5.2. ৰক্তশূণ্যতা:

ব্যৱহৃত অংশ :পাত, ফল

ব্যৱহাৰৰ পদ্ধতি: পাতৰ তৰকাৰী বা শাক হিচাপে সপ্তাহত ২-৩ দিন। ফল তৰকাৰী হিচাপে মধুমেহ ৰোগত ভাল কাম কৰে।

পৰিমাণ : ১০০-১৫০ গ্ৰাম পাতৰ তৰকাৰী বা ২০০ গ্ৰাম ফল।

সময় : ২-৩ মাহ নিয়মিত খালে হিম’গ্ল’বিনৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পায়।

গুণ:পাতত থকা আইৰণ আৰু ভিটামিন চি ৰক্তকণিকা উৎপাদনত সহায় কৰে।

5.3.শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সমস্যা (ব্ৰংকাইটিছ, এজমা):

ব্যৱহৃত অংশ: পাত, ফুল

ব্যৱহাৰৰ পদ্ধতি :পাতৰ ৰস ১ চাহচামুচ মৌৰ সৈতে দিনে দুবাৰ খোৱা ভাল। ফুলৰ বড় বা তৰকাৰী হিচাপে খাব পাৰি।

পৰিমাণ :৫-১০ মিলিলিটাৰ পাতৰ ৰস বা ১০০ গ্ৰাম ফুলৰ তৰকাৰী।

সময় :১-২ মাহ নিয়মিত সেৱন।

গুণ :ইয়াৰ প্ৰদাহনাশক গুণে শ্বাসনালীৰ প্ৰদাহ হ্ৰাস কৰে।

5.4. আৰ্থাৰাইটিছ আৰু গাঁঠিৰ বিষ :

ব্যৱহৃত অংশ :শিপা, বীজৰ তেল

ব্যৱহাৰৰ পদ্ধতি :শিপাৰ ৰস ৫ মিলিলিটাৰ গৰম পানীৰ সৈতে দিনে এবাৰ খোৱা। বীজৰ তেল গাঁঠিত মালিচ কৰিলে সুফল পোৱা যায়।।

পৰিমাণ :৫ মিলিলিটাৰ শিপাৰ ৰস বা ১০ মিলিলিটাৰ তেল।

সময় : ১-২ মাহ নিয়মিত ব্যৱহাৰ।

গুণ :শিপাৰ প্ৰদাহনাশক উপাদানে গাঁঠিৰ বিষ হ্ৰাস কৰে।

5.5. চৰ্মৰোগ (এলাৰ্জি, ঘাঁ):

ব্যৱহৃত অংশ: পাত, বাকলি

ব্যৱহাৰৰ পদ্ধতি: পাত পিহি পেষ্ট তৈয়াৰ কৰি চৰ্মত লেপন দিয়া। হয় । গছৰ বাকলি পানীত উয়লাই  সেই পানী কুহুমীয়া গৰম অৱস্থাত ঘাঁ ধোলে সোনকালে নিৰাময় হয়। 

পৰিমাণ : ১০-১৫ গ্ৰাম পাতৰ পেষ্ট বা ৫০ মিলিলিটাৰ বাকলিৰ পানী।

সময় : ৭-১৪ দিন নিয়মিত ব্যৱহাৰ।

গুণ :পাতৰ এণ্টিবেক্টেৰিয়েল গুণে সংক্ৰমণ হ্ৰাস কৰে।

5.6. হজমৰ সমস্যা:

ব্যৱহৃত অংশ :পাত, ফল

ব্যৱহাৰৰ পদ্ধতি :পাতৰ তৰকাৰী বা চাহ হিচাপে সেৱন কৰা। ফল তৰকাৰী হিচাপে খোৱা।

পৰিমাণ :১০০ গ্ৰাম পাতৰ তৰকাৰী বা ১৫০ গ্ৰাম ফল।

সময় :১-২ সপ্তাহ নিয়মিত খোৱা।

গুণ :পাতত থকা ফাইবাৰ হজমশক্তি বৃদ্ধি কৰে।

6. চজিনাত পোৱা স্বাস্থ্য উপকাৰী যৌগ আৰু ইয়াৰ কাৰ্যকাৰিতা

 চজিনাত পোৱা প্ৰধান স্বাস্থ্য উপকাৰী যৌগসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

 পলিফেনল :এই এণ্টিঅক্সিডেণ্ট শৰীৰৰ ফ্ৰী ৰেডিকেলৰ ক্ষতিৰ পৰা ৰক্ষা কৰে আৰু কৰ্কটৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰে।

 ফ্লেভন’ইড: তেজৰ শৰ্কৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু প্ৰদাহ হ্ৰাস কৰে।

 ভিটামিন চি: ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে আৰু চৰ্মৰ স্বাস্থ্য উন্নত কৰে।

 কেলচিয়াম: হাড় আৰু দাঁতৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰে।

 আইৰণ: ৰক্তশূণ্যতা প্ৰতিৰোধ কৰে আৰু তেজৰ অক্সিজেন বহন ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।

 ক্ল’ৰ’জেনিক এচিড: তেজৰ শৰ্কৰা আৰু কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

 গ্লুক’চিন’লেট: এণ্টিবেক্টেৰিয়েল আৰু এণ্টিফাংগাল গুণৰ বাবে সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰে।

 7. চজিনা ঔষধি হিচাবে ব্যৱহাৰৰ কৰাৰ সময়ত লবলগীয়া সাৱধানতা 

চজিনাৰ ঔষধি গুণ যদিও অতি উপকাৰী, তথাপিও ইয়াক ব্যৱহাৰৰ সময়ত কিছু সাৱধানতা অৱলম্বন কৰা উচিত:

অত্যধিক সেৱন এৰাই চলা: অত্যধিক পৰিমাণে পাতৰ গুড়ি বা ৰস সেৱন কৰিলে পেটৰ সমস্যা বা ডায়েৰিয়া হ’ব পাৰে।

গৰ্ভৱতী আৰু স্তন্যপান কৰোৱা মহিলা: গৰ্ভৱতী মহিলাই চজিনাৰ শিপা বা বীজ সেৱনৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে কাৰণ ই গৰ্ভপাতৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।

ঔষধৰ সৈতে মিহলি: ডায়েবেটিছ বা ৰক্তচাপৰ ঔষধ খোৱা ৰোগীয়ে চজিনা সেৱনৰ আগতে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ ল’ব লাগে কাৰণ ই তেজৰ শৰ্কৰা বা ৰক্তচাপ অত্যধিক হ্ৰাস কৰিব পাৰে।

 শিশুৰ বাবে সীমিত ব্যৱহাৰ: শিশুৰ ক্ষেত্ৰত চজিনাৰ পাতৰ তৰকাৰী সৰু পৰিমাণে খোৱাটো নিৰাপদ, কিন্তু গুড়ি বা ৰস অতি সাৱধানে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।

 বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাৰ অভাৱ: কিছুমান ঔষধি ব্যৱহাৰৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ সীমিত, গতিকে স্থানীয় লোকৰ পৰামৰ্শৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ আগতে বিশেষজ্ঞৰ মতামত লোৱা উচিত। )

8. উপসংহাৰ

চজিনা গছ এবিধ অলৌকিক উদ্ভিদ যাৰ পুষ্টিকৰ আৰু ঔষধি গুণে ইয়াক বিশ্বজুৰি জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছে। ইয়াৰ পাত, ফল, ফুল, শিপা, বাকলি আৰু বীজৰ ব্যৱহাৰে পুষ্টিহীনতা, ডায়েবেটিছ, ৰক্তশূণ্যতা, শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সমস্যা, গাঁঠিৰ বিষ আৰু চৰ্মৰোগৰ দৰে বিভিন্ন স্বাস্থ্য সমস্যাৰ সমাধানত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আয়ুৰ্বেদত ইয়াক মহৌষধ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে আৰু আধুনিক বিজ্ঞানেও ইয়াৰ গুণৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা অব্যাহত ৰাখিছে। বিশ্বৰ উন্নয়নশীল দেশসমূহত চজিনাৰ খেতিয়ে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক শক্তিশালী কৰাৰ লগতে পানী বিশুদ্ধিকৰণৰ দৰে পৰিৱেশ-সম্পৰ্কীয় সমস্যাৰ সমাধানতো অৰিহণা যোগাইছে। তথাপিও, ইয়াক সঠিক পৰিমাণত আৰু বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ মতে ব্যৱহাৰ কৰাটো অতি জৰুৰী। অসমৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত চজিনাৰ প্ৰচলন আৰু ইয়াৰ সহজলভ্যতাই ইয়াক স্থানীয় লোকৰ স্বাস্থ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ কৰি তুলিছে। ভৱিষ্যতে চজিনাৰ ওপৰত অধিক গৱেষণাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ সম্ভাৱনা আৰু ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ হ’ব বুলি আশা কৰা যায়।

 নোট : উল্লিখিত তথ্যসমূহ সাধাৰণ জ্ঞান আৰু উপলব্ধ তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দিয়া হৈছে। চজিনাৰ ঔষধি ব্যৱহাৰৰ আগতে চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লোৱাটো বাঞ্ছনীয়।